مقدمه: مراقبت بیمارمحور یکی از اولویت های مهم نظام سلامت در بهبود ایمنی و رضایت بیماران به شمار می رود اما در موارد بسیاری، طبق موازین منشور حقوق بیمار ارایه نمی گردد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مراقبت بیمار محور با رویکرد منشور حقوق بیمار در بیمارستان های قطب یک وزارت بهداشت و درمان ایران انجام شد. مواد و روش ها: مطالعه حاضر با رویکرد کیفی انجام شد. مشارکت کنندگان مشتمل بر 21 نفر از مدیران و کارشناسان خبره، مدیران پرستاری مراکز آموزشی و درمانی بیمارستان های منتخب بودند. روش جمع آوری داده ها شامل مصاحبه عمیق بود. داده های حاصل به روش تحلیل محتوای کیفی مورد تحلیل واقع شدند. یافته ها: فرآیند تجزیه و تحلیل داده ها در نهایت به پیدایش 6 درون مایه منجر شد. این درونمایه ها تحت عناوین مدیریت خدمات پرستاری، اطلاعات، تامین منابع و مراقبت، منشورحقوق بیمار، ایمنی بیمار و مراقبت معنوی معرفی شدند که هر کدام از آنها از طبقات، زیرطبقات و کدهای اولیه مستخرج گردیده که در متن مقاله به تفصیل شرح داده شده اند. نتیجه گیری: توجه به ابعاد مراقبت بیمارمحور و ضرورت اعتلای حقوق بیمار یکی از اولویت های سیستم ارایه دهنده خدمات مراقبت سلامت است. پیشنهاد می گردد که مدل مراقبت بیمار محور با رویکرد منشور حقوق بیمار به منظور ارایه هرچه بهتر خدمات مراقبت سلامت و جلب رضایت دریافت کنندگان مورد استفاده قرار گیرد.

با توجه به اهداف چشم انداز 20 ساله و برنامه های توسعه ای کشور، حرکت به سمت ارتقای کیفیت و تامین ایمنی بیماران و رعایت حقوق آنان از اولویت های اساسی نظام سلامت می باشد. ضرورت رعایت حقوق بیماران تا به حدی است که به عنوان یکی از مهمترین وظایف مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت مورد تایید صاحبنظران عرصه ملی و بین المللی می باشد اما چالش اصلی در روش اجرا و شیوه کسب اطمینان از رعایت حقوق مذکور می باشد. مطالعه حاضر با هدف حمایت از حقوق بیماران در مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت از طریق تدوین استانداردهای اعتباربخشی حقوق بیمار برای بیمارستان های ایران انجام شد. این پژوهش از نوع مطالعات مدیریت سلامت کاربردی بود. پس از طی مراحل مروری جامع بر استانداردهای اعتباربخشی و منشور حقوق بیمار و تطبیق آنها، تهیه پیش نویس استانداردهای اعتباربخشی حقوق بیمار در ایران، تدوین فرم نظرسنجی بر مبنای آن، نظرسنجی مکاتبه ای طی برگزاری سمپوزیوم های متعدد جهت گروه های مختلف صاحبنظران از سراسر کشور صورت گرفت که با انجام مطالعه پایلوت و نظرسنجی حضوری از صاحبنظران مراکز و دفاتر مرتبط وزارت بهداشت، دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان تهران و بیمارستان های پایلوت، در کارگروه های متعدد ادامه یافت و در نهایت استانداردهای اعتباربخشی حقوق بیمار پس از تطبیق کامل با منشور جامع حقوق بیمار تدوین گردید. حقوق بیمار در استانداردهای اعتباربخشی بیمارستانی ایران در قالب 15 محور کلی و 46 بند استاندارد تنظیم گردید که عناوین محورهای کلی مشتمل بر تعداد بندهای استاندارد ذیل هر یک از محورها، به ترتیب عبارتند از: دریافت اطلاعات (10 بند)، مطلوبیت خدمات سلامت (3 بند)، گروه های آسیب پذیر (1 بند)، بیمار در حال احتضار (2 بند)، محرمانه بودن اطلاعات (2 بند)، حفظ حریم خصوصی (6 بند)، همراه بیمار (1 بند)، پاسخ به نیازهای عبادی و اعتقادی بیمار (1 بند)، آموزش (1 بند)، انتخاب آزادانه و مشارکت (5 بند)، رضایت آگاهانه (5 بند)، نحوه دریافت هزینه خدمات (3 بند)، نظام کارآمد رسیدگی به شکایات (3 بند)، سنجش رضایت بیمار (2 بند) و خط مشی ها و روش های اجرایی (1 بند). لذا تامین حقوق بیماران نیازمند ترویج فرهنگ مناسب و سیستماتیک می باشد، اعتباربخشی به عنوان یک مدل ارزیابی خارجی، با ارائه استانداردهایی که بیمارستان را به سمت استقرار نظام جامع و سیستماتیک مدیریتی و ترویج فرهنگ بیمار محور، ایمن و با کیفیت هدایت می نماید، روش مناسبی است که بهره گیری از آن موجب اطمینان از رعایت حقوق بیماران، تامین ایمنی بیماران و ارتقای مستمر کیفیت خواهد شد.

پژوهش حاضر به منظور بررسی وضعیت آگاهی مدیران بیمارستان های خصوصی تهران در زمینه حقوق بیمار و تعیین عوامل موثر بر آن انجام شد. با استفاده از پرسشنامه ای حاوی 32 سوال، میزان آگاهی 35 نفر از مدیران بیمارستان های خصوصی تهران در زمینه حقوق بیمار مورد سنجش قرار گرفت. بر اساس نتایج مطالعه، 23 درصد از مدیران بیمارستان های خصوصی دارای سطح آگاهی خوب، 54 درصد سطح آگاهی متوسط و 23 درصد نیز دارای سطح آگاهی ضعیفی از حقوق بیمار بوده اند. همچنین مدرک تحصیلی، محل اخذ مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی و گذراندن دوره های مدیریتی، چهار عامل موثر بر سطح آگاهی مدیران بیمارستان های خصوصی در زمینه حقوق بیمار بوده اند.به طور کلی، از آنجا که 77 درصد از مدیران بیمارستان های خصوصی شهر تهران سطح آگاهی رضایت بخشی از حقوق بیمار نداشته اند و با توجه به این که آگاهی، مبنای عملکرد قرار می گیرد، می توان پیش بینی کرد که عملکرد این مدیران در زمینه حقوق بیمار مناسب نخواهد بود. این مساله با توجه به آگاهی روز افزون بیماران از حقوق خود، باعث ایجاد چالش هایی در روابط بیمار و بیمارستان خواهد شد. بنابراین، ارتقای سطح آگاهی مدیران بیمارستان های خصوصی از حقوق بیمار امری ضروری است که نیاز آن به شدت احساس می شود.

مقدمه: استفاده از جنگ افزارهای شیمیایی اثرات بلند مدت جسمی بر جا می گذارد؛ چنانچه جانبازان شیمیایی جنگ تحمیلی ایران هنوز برای مداوا، مکررا به مراکز درمانی مراجعه می کنند. رعایت حقوق بیمار در مورد این افراد بسیار حایز اهمیت است. لذا، این مطالعه با هدف تعیین میزان رعایت حقوق بیمار در جانبازان شیمیایی جنگ تحمیلی انجام شد. مواد و روش کار: در این مطالعه توصیفی - تحلیلی تعداد 100 مجروح شیمیایی از طریق نمونه گیری طبقه بندی شده، بر اساس معیارهایی مانند مجروحیت بیشتر از 25 درصد، مراجعه به مراکز درمانی حداقل هر دو ماه انتخاب شدند. ابزار انجام پژوهش فرم مصاحبه مشتمل بر اطلاعات دموگرافیک و سوالات مربوط به حقوق بیمار بر اساس منشور حقوق بیمار بود و به هر سوال با گزینه های کم، متوسط و زیاد توسط نمونه ها پاسخ داده می شد. نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که 45 درصد به دلیل مشکلات تنفسی مجبور به مراجعات مکرر به مراکز بهداشتی - درمانی می باشند. در مورد رعایت حقوق بیمار 40 درصد از مجروحین سرعت انجام اقدامات درمانی را کم می دانستند. 50 درصد در مورد اقدامات مراقبتی - درمانی انجام شده به میزان زیاد اطلاع داشتند. اطلاعات ضروری در 30 درصد موارد قبل از معاینات یا اجرای درمان، به میزان زیاد به آنان داده شده بود. 80 درصد از نمونه ها معتقد بودند که اسرار پزشکی و حریم شخصی آنان به میزان زیاد حفظ شده است. فقط در 10 درصد از موارد از دسترسی به پزشک و اعضای تیم معالج در مواقع اورژانس مطمئن بودند که ارتباط معنی دار آماری بین درصد مجروحیت و عدم اطمینان آنان در دسترسی به تیم معالج در مواقع اورژانس به دست آمد (p =0.01).بحث: اگر چه در اکثر موارد حقوق جانبازان به طور متوسط حفظ می شود ولی کلیه پرسنل بهداشتی درمانی باید حداکثر تلاش خود را در جهت رعایت حقوق بیمار و آشنا نمودن بیماران با حقوق خود به طور کامل انجام دهند.

زمینه: امروزه بیماران آگاهی بیش تری در مورد خدمات پزشکی و حقوق خود کسب کرده اند. بنابراین لازم است تمام اعضای گروه ارایه مراقبت به بیمار از ضوابط و مقررات قانونی مربوط به حقوق بیماران آگاه باشند تا در جهت ارایه خدمات با کیفیت و توام با احترام به بیماران گام بردارند.هدف: مطالعه به منظور تعیین میزان آگاهی مدیران بیمارستان های دولتی و خصوصی تهران از حقوق بیمار انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه تحلیلی در بیمارستان های دولتی و خصوصی تهران در سال 1383 انجام شد. ابزار سنجش، پرسش نامه ای شامل 14 سوال درباره مشخصات فردی مدیران بیمارستان و 36 سوال در 5 حیطه تخصصی حقوق بیمار بود که روایی و پایایی آن تایید شد. داده ها با آزمون آماری مجذور کای و دقیق فیشر تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها: %23 مدیران بیمارستان های خصوصی از سطح آگاهی خوب، 54% از آگاهی متوسط و 23% از آگاهی ضعیف برخوردار بودند. 34.5% مدیران بیمارستان های دولتی از سطح آگاهی خوب، 48.5% از آگاهی متوسط و 17% از آگاهی ضعیف برخوردار بودند. بین میزان آگاهی مدیران از حقوق بیماران در بیمارستان های دولتی و خصوصی اختلاف معنی دار آماری وجود نداشت. بیش ترین میزان آگاهی مدیران در حیطه "حق دسترسی بیمار به خدمات درمانی" و کم ترین آن نیز در حیطه "حق آگاهی بیمار" بود.نتیجه گیری: به طور کلی مدیران بیمارستان های تهران آگاهی خوبی نسبت به حقوق بیمار نداشتند. بنابراین در زمینه ارتقای آگاهی مدیران بیمارستان از حقوق بیمار باید تدابیر جدی اندیشید و به اجرا گذاشت.

1چکیده زمینه: رعایت حقوق بیماران، از جمله اصول اساسی اخلاق پزشکی و حرفه ای در حوزه سلامت روان است. درک و احترام به حقوق بیماران برای تقویت اعتماد در روابط مراقبت های بهداشتی و حصول اطمینان از اینکه افراد، خدمات با کیفیت بالا متناسب با نیازهایشان دریافت می کنند، ضروری است.  هدف از پژوهش حاضر، بررسی رعایت حقوق بیماران مراکز روانشناسی شهر کرج از دیدگاه بیمار و مراقبین سلامت می باشد. روش کار: این مطالعه توصیفی تحلیلی در سال 1401 انجام یافت. شرکت کنندگان این مطالعه، بیماران (63 نفر) و پرستاران (64 ) نفر از مراکز روانشناسی شهر کرج در بازه زمانی 1393-1398 به روش نمونه گیری تصادفی ساده وارد مطالعه شدند. ابزار مورد استفاده در پژوهش، پرسشنامه چند قسمتی محقق ساخته حاوی چک لیست اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه میزان آگاهی و میزان رعایت منشور حقوق بیمار بود. داده ها با استفاده از از نرم افزار آماری SPSS ورژن 16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد بیشترین شرکت کنندگان در پژوهش 42/5 درصد در بازه سنی 20 تا 30 سال بودند. %78/8 مرد و %84/3 مجرد بودند. %89 تحصیلات زیردیپلم داشتند. آزمون تی دو نمونه ای نشان داد که میانگین نمره دیدگاه بیماران و پرستاران درباره آرامش بیمار، درک مدیران و عملکرد پرسنل تفاوت معناداری نداشت . (05/ ) نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده، در مراکز روانشناسی کرج، حقوق بیماران نسبتاً خوب رعایت می شود، زیرا بین دیدگاه بیماران و پرستاران درباره آرامش بیمار، درک مدیران و عملکرد پرسنل تفاوت معناداری وجود نداشت. با این حال، برای تایید نتایج و تعمیم پذیری بیشتر، مطالعات گسترده تر و متنوع تری توصیه می شود. همچنین، آموزش به ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی در زمینه حقوق بیماران اهمیت دارد.